Aynı kâr, iki farklı yüzde
Kâr marjı ile maliyet üzerine eklenen kâr aynı payı farklı tabanlara böler. Basit ticari örnekte kâr satış fiyatı eksi maliyettir. Marj için bu fark satış fiyatına, maliyet üzerine kâr için ise maliyete bölünür. İki oranı yalnız yüzde işaretine bakarak eşit kabul etmek fiyatlandırma hatasına yol açar.
Maliyeti 100 TL olan ürün 125 TL’ye satıldığında fark 25 TL’dir. Maliyet üzerine kâr 25/100 = %25, satış marjı 25/125 = %20 olur. Satıcı bu ürüne “%25 marj” etiketi koyarsa kullandığı tabanı yanlış anlatmış olur. Belgede oranın adını ve hangi tutara bölündüğünü birlikte yazın.
| Satış fiyatı | Kâr | Maliyet üzerine kâr | Satış marjı |
|---|---|---|---|
| 125 TL | 25 TL | %25 | %20 |
| 150 TL | 50 TL | %50 | %33,33 |
| 200 TL | 100 TL | %100 | %50 |
Hedef marj için fiyat nasıl bulunur?
Hedef satış marjı %25 ise maliyeti yalnız 1,25 ile çarpmak yeterli olmaz. Basit modelde fiyat = maliyet / (1 − marj) olur. 100 / 0,75 yaklaşık 133,33 TL verir. Fark yaklaşık 33,33 TL, bu farkın satış fiyatına oranı %25’tir. Aynı hedef maliyet üzerine %25 kâr olsaydı fiyat 125 TL olurdu.
Marj %100 olduğunda bu modelin paydası sıfırdır ve pozitif maliyet için sonlu satış fiyatı bulunmaz. Maliyet sıfır olduğunda da maliyet üzerine oran tanımsızlaşır. Araçta bir alanın sınırlandırılması, matematiksel tabanın bu koşulundan kaynaklanabilir. Eksi kâr için zarar oranını ayrıca etiketleyin; negatif sonucu pozitif kâr gibi sunmayın.
İndirim marjı neden daha hızlı azaltabilir?
125 TL etiket fiyatından %10 indirim, satış fiyatını 112,50 TL’ye düşürür. Maliyet hâlâ 100 TL ise kâr 12,50 TL ve marj yaklaşık %11,11 olur. Satışta yalnız %10 düşüş yaşanırken kâr 25 TL’den 12,50 TL’ye, yani yarıya inmiştir. Bu nedenle indirim planında hem ciro hem birim kâr etkisini hesaplayın.
Örnekte daha fazla adet satmak toplam kârı koruyabilir, ancak iki kat ürün satma ihtiyacı doğar: eski bir ürünün 25 TL kârını yeni iki ürünün 12,50’şer TL kârı karşılar. Stok, komisyon ve paketleme gideri değişirse bu sade eşitlik de değişir. Kampanya hedefini yalnız satış adedine göre belirlemeyin.
Maliyet ve vergi kapsamını tutarlı seçin
Maliyet yalnız alış faturası mı, yoksa kargo ve paketleme dahil mi; hesap öncesi belirleyin. Komisyon ve iadelerin etkisini ayrı göstermek daha sağlıklı bir karşılaştırma sağlar. Alış ve satış fiyatlarında KDV dahil/hariç kapsamı karıştırmayın. Bu rehberdeki örnekler vergi hariç sade birim modelidir; işletmenin net dönem kârını veya gelir vergisini hesaplamaz.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- OpenStax perakende fiyatlandırma — markup ve gross margin Kavramsal oran ayrımı
Türkçe anlatım ve bütün sayısal örnekler özgün hesaplanmıştır.