Kredinin yıllık karşılaştırma ölçüsü
Yıllık maliyet oranı, kredi kullanımında alınan para ile geri ödemelerin ve kapsama giren bedellerin zamanını birlikte değerlendiren yıllık yüzde ölçüsüdür. Tüketici kredisi mevzuatındaki efektif yıllık faiz tanımı toplam kredi maliyetinin yıllık yüzde değerine dayanır. Bu ölçü, yalnız ilan edilen aylık faizden daha geniş bir karşılaştırma sağlayabilir; hangi giderlerin dahil edildiği ayrıca okunmalıdır.
Aylık faiz, toplam geri ödeme ve yıllık maliyet oranı üç ayrı bilgi verir. Toplam ödeme bütün vadede kaç para çıkacağını, oran ise belirlenen nakit akışının yıllıklaştırılmış maliyetini anlatır. Bir kredinin uzun vadede daha çok toplam faiz taşıması, başka bir kısa krediden mutlaka daha yüksek yıllık orana sahip olduğunu göstermez.
Peşin bedelin etkisi için tek ödemeli örnek
Varsayımsal bir yıllık kredide sözleşmedeki tutar 100.000 TL, kullanım anında kesilen bedel 2.000 TL ve yıl sonunda tek geri ödeme 112.000 TL olsun. Kişinin kullanabildiği para 98.000 TL’dir. Sadece bu iki nakit akışının yıllık oranı 112.000 / 98.000 − 1 = yaklaşık yüzde 14,29 olur. Bu öğretici örnek gerçek banka ürünü değildir.
Peşin bedel yoksa aynı 112.000 TL geri ödemenin 100.000 TL kullanım karşısındaki oranı yüzde 12 olur. Aradaki fark, ilk gün kullanılabilir paranın azalmasından doğar. Bu iki akışı incelerken hem 98.000 TL başlangıç kullanımı yazıp hem 2.000 TL bedeli ikinci kez çıkarmak gideri iki kere sayar. Nakit akışı kaydı tutarlı olmalıdır.
Taksitli kredide neden bölme yeterli değildir?
Aylık taksitlerde temel borcun bir kısmı vade bitmeden geri ödenir. Bu nedenle toplam ek ödemeyi ilk kredi tutarına bölmek, aynı paranın bütün yıl kullanılabildiğini varsayarak dönem etkisini kaçırır. Yıllık maliyet hesabında her ödeme kendi tarihine veya kabul edilen dönem aralığına yerleştirilir; denkliği sağlayan dönem oranı bulunarak yıllıklaştırılır.
Örneğin 12 ay boyunca eşit ödeme ile bir yılın sonunda tek ödeme, aynı toplam parayı içeriyor olsa bile aynı zaman düzenine sahip değildir. Kullanım tutarı, ilk taksit tarihi ve ödemelerin sıklığı karşılaştırmada aynı olmalıdır. Masrafı bir örnekte peşin, diğerinde taksite eklenmiş kabul etmek de oranı değiştirir.
Teklifleri aynı kapsamda değerlendirin
Teklif çizelgesine sözleşme anaparası, hesaba geçen tutar, ilk gün giderleri, taksitler, toplam ödeme ve açıklanan yıllık maliyet oranını yazın. Sigorta veya isteğe bağlı ürünün kapsamını ayrıca okuyun. Bir teklifin açıklanan oranını diğerinin yalnız faizden türetilmiş oranıyla karşılaştırmayın. İki hesabın içerdiği nakit akışları aynı temelde olmalıdır.
Hesaplama aracı matematiksel nakit akışı oranı üretir; hangi ücretin hukuken alınabileceğini veya resmî bilgilendirme formuna dahil edileceğini kendiliğinden belirlemez. Gerçek teklifte açıklanan kapsam ve güncel düzenleme esas alınır. Taksit tutarı, toplam nakit gider ve yıllık oran birlikte görüldüğünde ödeme gücüyle maliyet karşılaştırması ayrı ayrı yapılabilir.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- Ticaret Bakanlığı tüketici mevzuatı — efektif yıllık faiz tanımı Kavramsal tanım; resmî mevzuat derlemesi, Nisan 2020