Borç bakiyesi nasıl azalır?
İtfa, borcun belirli ödemelerle kısmen veya tamamen sona erdirilmesini anlatır. Kredi ödeme planı her dönemde taksitin ne kadarının faiz, ne kadarının anapara olduğunu ve kalan bakiyeyi gösterir. İngilizce amortization ifadesi bu borç ödeme süreci için kullanılır. Muhasebede bir varlığın maliyetini yıllara dağıtan amortisman hesabıyla bağlamı aynı değildir.
Eşit taksitli sabit oran modelinde taksit aynı kalabilir; taksitin içindeki faiz ve anapara payları ise değişir. Borç azaldıkça aynı dönem oranıyla hesaplanan faiz düşer ve anaparaya giden pay artar. Bu nedenle birkaç taksit ödendikten sonra kalan bakiyeyi bulmak için başlangıçtan toplam ödemeyi doğrudan çıkarmak yeterli değildir.
Ödeme planı örneği: ilk iki taksitin içeriği
Yalnız model için başlangıç anaparası 30.000 TL, dönem oranı yüzde 2 ve dönem sonu taksiti 6.000 TL olsun. İlk dönemin faizi 600 TL’dir. Taksitin kalan 5.400 TL’si anaparayı azaltır ve bakiye 24.600 TL’ye iner. Bu örnekte vergi, masraf veya gecikme bulunmaz; 6.000 TL’nin tam vadeyi bitiren taksit olduğu ileri sürülmez.
İkinci dönemin faizi 24.600 × 0,02 = 492 TL, anapara payı 5.508 TL ve yeni bakiye 19.092 TL olur. İki ödemede toplam 12.000 TL aktarılmış olsa da anapara 10.908 TL azalmıştır. Aradaki 1.092 TL iki dönemin faizidir. Dönem tablosu bu farkın nasıl oluştuğunu açıkça gösterir.
Eşit taksit ve eşit anapara
Eşit anaparalı modelde her dönemde aynı temel borç parçası geri ödenir; azalan bakiye nedeniyle faiz ve toplam ödeme zamanla düşebilir. Eşit taksitli modelde ise toplam ödeme sabit tutulurken iç dağılım değişir. İki planda başlangıç tutarı, oran ve vade aynı olsa bile ödeme zamanları ve toplam faiz farklılaşabilir.
Kısa bir sıfır faiz örneğinde 24.000 TL borcun altı eşit dönemde kapatılması her dönem 4.000 TL anapara ödemesi gerektirir. Faiz eklendiğinde eşit anapara planının ilk ödemesine daha çok, sonraki ödemelerine daha az faiz gelir. Bu yüzden yalnız ilk taksite bakarak planın bütün maliyetini veya ödeme güçlüğünü değerlendirmeyin.
Ödeme planını nasıl okuyabilirsiniz?
Tabloda dönem başı bakiye ile önceki dönemin son bakiyesini eşleştirin. Her taksitin faiz, anapara ve diğer bedel toplamı olup olmadığını kontrol edin. Son dönemde yuvarlama nedeniyle küçük düzeltme bulunabilir. Ara ödeme yapılmışsa önceki planın aynı şekilde devam ettiğini varsaymayın; yeniden hesaplanan vade veya taksit yapısını inceleyin.
Gecikme, değişken oran, ödemesiz dönem veya balon ödeme bulunan kredi standart eşit taksit modelinden farklıdır. Hesap aracına tutar girmeden önce ürünün bu özelliklerini belirleyin. Kalan anaparayı öğrenmek ile tarihli kapama tutarını bulmak da ayrı işlemlerdir. Gerçek sözleşme planı ile araç senaryosu karşılaştırılırken aynı masraf ve zamanlama kapsamı kullanılmalıdır.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- CFPB kredi anaparası ve itfa planı açıklaması Finansal kavram; Türkiye için yasal oran veya ürün teklifi değildir