Temel simgeler ve çıkarma çiftleri
Roma rakamı, birden fazla simgenin değerini bir araya getirir. Büyükten küçüğe gelen simgeler toplanır: XVII = 10 + 5 + 1 + 1 = 17. Belirli küçük simgeler büyük simgenin önüne gelirse çıkarma çifti oluşturur. Güncel yaygın yazımda kullanılan çiftler IV, IX, XL, XC, CD ve CM’dir.
| Simge / çift | Değer | İşlem |
|---|---|---|
| I | 1 | Bir |
| V | 5 | Beş |
| X | 10 | On |
| L | 50 | Elli |
| C | 100 | Yüz |
| D | 500 | Beş yüz |
| M | 1000 | Bin |
| IV | 4 | 5 − 1 |
| IX | 9 | 10 − 1 |
| XL | 40 | 50 − 10 |
| XC | 90 | 100 − 10 |
| CD | 400 | 500 − 100 |
| CM | 900 | 1.000 − 100 |
Sık kullanılan sayılar
Bir sayıyı yazarken basamakları ayırmak kolaylık sağlar. 2.027 = 2.000 + 20 + 7 olduğundan MM + XX + VII, yani MMXXVII yazılır. 1.984 için 1.000 + 900 + 80 + 4 ayrımı M + CM + LXXX + IV verir. Çıkarma çiftleri her küçük–büyük simge kombinasyonunda uygulanmaz.
| Sayı | Roma rakamı |
|---|---|
| 1 | I |
| 4 | IV |
| 9 | IX |
| 12 | XII |
| 19 | XIX |
| 24 | XXIV |
| 39 | XXXIX |
| 44 | XLIV |
| 49 | XLIX |
| 58 | LVIII |
| 90 | XC |
| 99 | XCIX |
| 400 | CD |
| 944 | CMXLIV |
| 1984 | MCMLXXXIV |
| 2027 | MMXXVII |
Tekrar ve standart gösterim
Yaygın modern gösterimde I, X, C ve M peş peşe en fazla üç kez tekrarlanır; V, L ve D tekrarlanarak sayının basamağı kurulmaz. Örneğin 8 VIII, 40 XL ve 500 D yazılır. 49 için IL yerine XLIX kullanılır: 40 + 9. Tek çıkarma hamlesiyle bütün sayıyı kısaltmak bu gösterimin kuralına uymaz.
Bu sayfadaki örnekler üst çizgi kullanmadan 1–3.999 aralığının yaygın yazımını esas alır. Sıfır, negatif sayı ve ondalık değerler bu temel tabloyla yazılmaz. Daha büyük sayılarda kullanılan üst çizgi gibi tarihî veya özel gösterimler için belgenin kendi yazım düzenini inceleyin.
Tarih ve saat kadranı kullanımı
12 Ekim 2026 tarihi bileşenler ayrı yazıldığında XII.X.MMXXVI olur. Bu bir tarih gösterimidir; bütün bileşenleri tek bir sayı gibi okuyup toplamayın. Belgelerde küçük harfli roma rakamları bölüm veya sayfa numarası için görülebilir; büyük ve küçük harf burada aynı sayısal değeri taşır.
Saat kadranlarında dört için IIII biçimiyle karşılaşılabilir. Bu tarihî kullanım, tablodaki modern IV biçiminin yerini bütün bağlamlarda aldığı anlamına gelmez. Bir eski belgeyi çözerken alışılmadık tekrarları belge bağlamıyla değerlendirin; bir ödev veya yeni metin yazarken beklenen modern kurala uyun.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- ABD Hava Kuvvetleri: The Tongue and Quill, Roma rakamları referans tablosu Genel yöntem ve referans
- UK Parliament: saat kadranlarında IV ve IIII kullanımı Tarihî saat gösterimi referansı