Faiz üzerine faiz eklenmeyen model
Basit faiz, incelenen süre için faizin temel tutar üzerinden hesaplandığı ve önceki faizin yeni faiz üreten tabana eklenmediği modeldir. Sabit anaparalı örnekte faiz = anapara × dönem oranı × dönem sayısı olur. Toplam tutar ise anapara ile bu faizin toplamıdır. Modelin hangi bakiyeye ve hangi süreye uygulandığı açıkça yazılmalıdır.
Basit faiz sözü, bütün kredi ödemelerinin ilk borç üzerinden aynı faiz taşıdığı anlamına gelmez. Anapara geri ödendikçe faiz tabanı değişen bir planda dönemler ayrı hesaplanır. Sabit bakiye için kullanılan tek satırlık formülü azalan bakiyeli bütün krediye uygulamak, taksitlerin zamanını ve anapara düşüşünü görmezden gelerek yanlış toplam üretebilir.
Altı aylık özgün faiz hesabı
Varsayımsal anapara 36.000 TL ve yıllık basit faiz oranı yüzde 18 olsun. Süre altı ay, yani 0,5 yıl kabul edilirse faiz 36.000 × 0,18 × 0,5 = 3.240 TL olur. Dönem sonu toplamı 39.240 TL’dir. Bu örnekte faiz dönem içinde yeniden yatırılmaz; vergi, masraf ve ara nakit hareketi yoktur.
Aynı anapara üç ay tutulursa süre 0,25 yıl olur ve faiz 1.620 TL bulunur. Yıllık oranı kullanıp süre alanına altı yazmak, altı ay yerine altı yılı hesaplar. Araca oranı yüzde biçiminde mi ondalık biçimde mi gireceğinizi de kontrol edin. Örnek oran piyasa teklifi değildir; dönem dönüşümünü göstermek için seçilmiştir.
Basit faiz ile bileşik faiz karşılaştırması
İki yıl boyunca 10.000 TL ve yıllık yüzde 10 örneğinde basit faiz toplamı 12.000 TL olur. Her yıl faiz sermayeye eklenen bileşik modelde ikinci yılın tabanı 11.000 TL’ye çıkar ve son toplam 12.100 TL olur. Aradaki 100 TL, ikinci yılda önceki faizin de kazanç üretmesinden kaynaklanır.
Aynı bir yıllık dönemde tek faiz tahakkuku varsa iki model aynı sonuca ulaşabilir. Farkın büyüklüğü yalnız oranla değil süre ve bileşikleştirme sıklığıyla da ilgilidir. Faizin her ay ödendiği ancak hesap dışında harcandığı bir senaryoyu otomatik olarak yeniden yatırılmış gibi değerlendirmeyin. Nakit akışının nasıl kullanıldığı sonuçta belirleyicidir.
Gün esaslı hesapta süreyi belirtin
Gün üzerinden işlem yaparken yıllık oranla kullanılan yıl paydasını belirtin. Varsayımsal 50.000 TL ve yüzde 12 için 30 günün 365 günlük yıl esaslı faizi yaklaşık 493,15 TL’dir. Aynı 30 gün 360 günlük yıl esasıyla 500 TL olur. Bu iki sonuç aynı gün sayısının farklı zaman tabanlarından gelir.
Gerçek sözleşmede gün sayısı, başlangıç ve bitiş günlerinin hesaba katılması ile bakiye değişimleri kendi kurallarıyla değerlendirilir. Bir günlük hesap sonucunu aylık tarifeye doğrudan taşımayın. Kayıt tutarken anapara, oran dönemi, süre ve gün esası dört ayrı alan olsun. Böylece iki hesabın farkı görüldüğünde hangi varsayımın değiştiği kolayca bulunur.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- CFPB basit faiz ve önceden hesaplanan faiz açıklaması Faiz modellerinin kavramsal ayrımı