Önceki faiz de hesap tabanına girer
Bileşik faiz, anaparanın yanında önceki dönemlerde biriken faizin de sonraki faiz hesabında yer aldığı modeldir. Dönem sonunda oluşan kazanç hesap içinde bırakılıp tabana eklendiğinde yeni dönem daha büyük bir tutarla başlar. Sabit dönem oranıyla toplam tutar = başlangıç tutarı × (1 + dönem oranı) üzeri dönem sayısı şeklinde hesaplanır.
Bileşik büyüme yalnız bir formüldür; gelecekte her dönem aynı kazancın gerçekleşeceğini garanti etmez. Bir yatırımın getirisi değişebilir, masraf oluşabilir ve kazanç çekilebilir. Hesaplama örneğinde yeniden yatırım varsayımı varsa bunun gerçek üründe nasıl sağlandığını ayrıca incelemek gerekir. Sermayeden çıkan tutarın sonraki dönemlerde faiz üretmeye devam ettiğini varsaymayın.
Üç dönemlik örnek: kazanç nasıl birikir?
Özgün örnekte 20.000 TL başlangıç tutarı ve her yıl yüzde 10 sabit getiri varsayalım. İlk yıl sonunda 22.000 TL, ikinci yıl sonunda 24.200 TL ve üçüncü yıl sonunda 26.620 TL olur. Üç yıllık kazanç 6.620 TL’dir. Vergi ve gider bulunmadığı, her yıllık kazancın bütünüyle hesapta kaldığı kabul edilmiştir.
Basit faiz modelinde aynı üç yılın son toplamı 26.000 TL olurdu. Bileşik modelin 620 TL farkı, ilk yılların kazançlarının da sonraki yıllarda getiri üretmesinden doğar. Başlangıçtaki 20.000 TL ile son toplamı ayırın; 26.620 TL’nin tamamı kazanç değildir. Bu örnek, gerçek yatırımın her yıl yüzde 10 vereceği iddiasını içermez.
Aylık oran ile yıllık oranı eşleştirin
Aylık yüzde 1 oran on iki ay bileşik uygulanırsa yıllık toplam artış yaklaşık yüzde 12,68 olur. Aylık oranı on ikiyle çarpmak yüzde 12 verir ve bileşik etkiyi içermez. Yıllık nominal oran ve bileşik sıklığı birlikte belirtiliyorsa dönem oranı bu çerçevede türetilir. Efektif yıllık oran ise oluşan toplam yıllık değişimi anlatır.
Yıllık yüzde 12 efektif oranı doğrudan on ikiye bölüp aylık yüzde 1 bulmak tam eşdeğer değildir. Eşdeğer aylık oran (1,12 üzeri 1/12) − 1 formülüyle yaklaşık yüzde 0,9489 olur. Hesap aracında oran alanının nominal mi efektif mi olduğunu okuyun. Dönem sayısını seçerken yıl ve ay birimlerini karıştırmayın.
Ek yatırımlar ve çekimler ayrı hesaplanır
Her ay yeni para eklenen planda tüm katkılar aynı süre boyunca büyümez. İlk ayın katkısı daha uzun, son ayın katkısı daha kısa süre getiri üretir. Başlangıç tutarıyla bütün gelecekteki katkıları ilk gün yatırılmış gibi toplamak sonucu büyütür. Ay başı ile ay sonu katkısı da bir dönemlik kazanç farkı yaratabilir.
Kayıt için başlangıç sermayesi, katkı zamanı, çekimler, dönem oranı ve bileşik sıklığını birlikte tutun. Net getiri hesabında ücret ve vergilerin hangi tarihte kesildiğini belirtin. Sabit oranlı araç, bu varsayımlarla bir senaryo üretir. Farklı bir ürün veya belirsiz piyasa sonucu için hesaplanan tutar hedef veya garanti olarak yorumlanmamalıdır.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- SEC Investor.gov bileşik faiz sözlüğü Bileşik faiz tanımı
- SEC Investor.gov bileşik faiz hesaplama aracı Dönem, başlangıç tutarı ve ek katkı ayrımı