Gelecekteki parayı bugünün ölçüsüne getirmek
Bugünkü değer, gelecekte ödenecek veya alınacak bir tutarın seçilen iskonto oranı kullanılarak bugünün eşdeğerine çevrilmesidir. Amaç farklı tarihlerdeki nakit akışlarını ortak bir tarihte karşılaştırmaktır. Pozitif iskonto oranında ileride alınacak aynı parasal tutarın bugünkü değeri daha düşük olur. Oran, bu karşılaştırmada kabul edilen zaman ve fırsat maliyeti varsayımını temsil eder.
Bugünkü değer, bir varlığın kesin satış fiyatı veya gelecekteki ödemenin garanti olduğu anlamına gelmez. Tahsilat belirsizliği, masraflar ve kullanılan oran hesabın yorumunu etkiler. Bir teklifin değeri hesaplanırken hangi nakit akışlarının dahil edildiği belirtilmelidir. Aynı tutarın farklı zamanda ödenmesi matematiksel olarak farklı bugünkü değerlere ulaşabilir.
İki yıl sonraki ödemenin özgün örneği
İki yıl sonra alınacak 72.600 TL ve yıllık yüzde 10 sabit iskonto oranı varsayalım. Bugünkü değer 72.600 / (1,10 üzeri 2) = 60.000 TL olur. Bu, seçilen modelde bugün 60.000 TL’nin aynı oranla iki yıl büyütülerek 72.600 TL’ye ulaşmasına karşılık gelir. Örnek oran güncel piyasa oranı değildir.
Aynı tutar bir yıl sonra alınsaydı bugünkü değer 72.600 / 1,10 = 66.000 TL olurdu. Tutar değişmeden ödemenin bir yıl öne gelmesi bu modelde bugünkü değeri 6.000 TL artırır. Böylece ödeme tarihinin karşılaştırmada neden gerekli olduğu görülür. Hesapta vergi, masraf ve tahsil edilememe riski ayrıca modellenmemiştir.
Oran ve nakit akışı aynı kapsamda olmalı
Aylık iskonto oranını kullanıyorsanız dönem sayısı ay, yıllık oranı kullanıyorsanız yıl olmalıdır. Aylık yüzde 1 ile iki yıllık ödemeyi hesaplarken dönem sayısı 24’tür. Yıllık yüzde 12 efektif oranı on ikiye bölmek tam eşdeğer aylık oran üretmez. Dönüşüm gerektiren durumda bileşik ilişki korunmalıdır.
Nominal gelecekteki TL tutarını nominal iskonto oranıyla, fiyat değişiminden arındırılmış reel tutarı reel oranla birlikte değerlendirmek tutarlılık sağlar. Aynı akışı hem enflasyonla azaltıp hem aynı enflasyon etkisini tekrar içeren oranla gereksiz düzeltmeyin. Kullanılan ölçü ve varsayımı kayıt altına almak, hesabın neden belirli bir sonuca ulaştığını açıklamayı kolaylaştırır.
Birden fazla ödeme nasıl değerlendirilir?
Farklı tarihlerde üç ödeme varsa her ödeme kendi dönemine göre bugüne indirilir ve sonra toplanır. Bütün tutarları son tarihte alınacak tek para gibi kabul etmek erken ödemelerin zaman avantajını kaybettirir. Bugünkü değerden ilk yatırım veya ilk ödeme çıkarıldığında net bugünkü değer sorusuna geçilir; bu kavramlar aynı toplam değildir.
Kayıt çizelgesine ödeme tutarı, ödeme tarihi, iskonto dönemi ve kullanılan oranı yazın. Teklif karşılaştırmasında peşin giderler zaten bugünde bulunduğu için doğru zamanına yerleştirilir. Sonuç seçilen iskonto oranına duyarlıdır; farklı oranlarla senaryo incelemek bu duyarlılığı görünür kılar. Oranı açıklamadan verilen tek değer, başka bir hesapla karşılaştırıldığında eksik bilgi taşır.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- St. Louis Fed FRED Blog — bugünkü değer formülü Paranın zaman değeri; özgün örnekler