Yüzdenin paydası hangi tutar?
Kâr marjı, tanımlanan kârın satış geliri veya fiyatına oranıdır. Maliyet üzerine ekleme oranı ise aynı fiyat farkını maliyete böler. Günlük konuşmada ikisine de kâr yüzdesi denebildiği için teklif hazırlanırken karışıklık oluşabilir. Bir oran yazarken yalnız yüzdeyi değil hangi tabanın kullanıldığını da belirtmek gerekir. Aynı satış farklı paydalarda farklı yüzdeler üretir.
Ürün hesabında satış fiyatından ürün maliyeti çıkarılarak bulunan fark, bütün işletme giderlerinden sonraki net kâr olmak zorunda değildir. Komisyon, kargo, iade, reklam, personel ve finansman giderleri henüz dahil edilmemiş olabilir. Brüt marj ile işletmenin net marjını birbirine karıştırmayın. Seçilen maliyet kapsamı bir karşılaştırmanın sonucu kadar önemlidir.
Aynı 200 TL farkın iki yüzdeye dönüştüğü örnek
Kurgusal ürünün vergi hariç maliyeti 800 TL ve vergi hariç satış fiyatı 1.000 TL olsun. Fark 200 TL’dir. Satış tabanlı marj 200 / 1.000 = yüzde 20, maliyet üzerine ekleme 200 / 800 = yüzde 25 olur. Bunlar aynı işlemin iki farklı oranıdır; yüzde 25 marj elde edildiği sonucuna varmak doğru değildir.
Maliyetin üzerine yüzde 20 eklemek 800 × 1,20 = 960 TL satış fiyatı verir. Fark 160 TL, satış marjı ise 160 / 960 = yaklaşık yüzde 16,67 olur. Hedef marj yüzde 20 ise fiyat 800 / 0,80 = 1.000 TL olmalıdır. Bu örnek ürün tavsiyesi değildir; payda ayrımını gösteren özgün hesaptır.
Marj hedefinden fiyat nasıl bulunur?
Pozitif maliyet ve yüzde 100’den düşük hedef marj için satış fiyatı = maliyet / (1 − hedef marj) formülü kullanılır. Örneğin maliyet 600 TL ve hedef marj yüzde 40 ise satış fiyatı 1.000 TL olur. Aynı modelde maliyet üzerine ekleme yaklaşık yüzde 66,67’dir. Yüzde 40 ekleme yapmak aynı hedef marjı sağlamaz.
Hedef marj yüzde 100 olduğunda pozitif maliyet için bu formülün paydası sıfıra iner ve sonlu fiyat bulunmaz. Böyle bir girdiyi sıradan fiyatlandırma sonucu gibi sunmayın. Maliyet değiştiğinde sabit satış fiyatıyla marjın da değişeceğini unutmayın. İndirim sonrası yeni fiyat ve komisyon tabanı kullanılarak hesap yeniden kurulmalıdır.
Fiyat ve maliyet aynı kapsamda olmalı
KDV dahil satış fiyatını KDV hariç maliyetle doğrudan karşılaştırmak özellikle indirilebilir vergi bulunan işletme hesabında yanıltıcı olabilir. Önce karşılaştırmanın nakit ödeme mi, vergi hariç ürün kârlılığı mı olduğunu belirleyin. İade ve satış indirimi varsa gerçekleşmiş satış geliriyle çalışın. Maliyet kapsamını değiştirdiğinizde önceki marjla karşılaştırmanın temeli de değişebilir.
Örnekte 200 TL ürün farkından 50 TL satış komisyonu ve 30 TL teslim gideri düşüldüğünü varsayarsak kalan katkı 120 TL olur. Bu da bütün işletme giderleri ve vergiler sonrası net kâr değildir. Çizelgede ürün maliyeti, satış bedeli, değişken gider ve diğer giderleri ayrı tutmak, fiyat değişikliğinin kârlılığa etkisini doğru okumayı sağlar.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- SEC finansal tablolar başlangıç rehberi — kâr ve nakit akışı Kâr, gider ve finansal oran ayrımı