Farklı risk kaynaklarına dağılım
Çeşitlendirme, yatırım tutarını tek bir varlık veya risk kaynağına bağlamak yerine farklı bileşenlere dağıtma yaklaşımıdır. Bileşenlerin aynı koşullara farklı tepki vermesi, bir bölümdeki kaybın bütün portföyü aynı ölçüde etkilemesini azaltabilir. Bununla birlikte çeşitlendirme kayıp ihtimalini ortadan kaldırmaz ve bütün piyasanın birlikte düştüğü dönemde zarar oluşmasını engelleme garantisi vermez.
Varlık sayısı tek başına yeterli ölçü değildir. Birçok farklı isim aynı sektör, ülke, para birimi veya şirket grubuna bağlı olabilir. Ayrı fonların içinde aynı büyük varlıklar bulunabilir. Bu nedenle yalnız ürün adlarını saymak yerine gerçek bileşenleri ve ortak riskleri incelemek gerekir. Portföy ağırlıkları da her bileşenin etkisini belirler.
İki bileşenli özgün portföy örneği
Varsayımsal 100.000 TL portföyün 60.000 TL’si A, 40.000 TL’si B bileşeninde olsun. Aynı dönemde A yüzde 10 kaybeder, B yüzde 5 artarsa A değeri 54.000 TL, B değeri 42.000 TL olur. Toplam 96.000 TL ve portföy getirisi eksi yüzde 4’tür. Bu örnek gerçek varlık önerisi veya beklenen getiri değildir.
İki oranın aritmetik ortalamasını almak eksi yüzde 2,5 verir ve ağırlıkları yok sayar. Doğru tek dönem hesabı 0,60 × eksi yüzde 10 + 0,40 × yüzde 5 = eksi yüzde 4 şeklindedir. Portföy tamamen A’da olsaydı modelde kayıp 10.000 TL olurdu. Ancak başka bir dönemde B de düşebilir; tek örnek geleceğe genellenemez.
Aynı isim sayısı aynı dağılım değildir
Kurgusal olarak beş fonun her biri aynı üç şirketi yüksek ağırlıkta taşıyorsa fon sayısı artmasına rağmen şirket riski yoğun kalabilir. Bunun tersine iki araç farklı ekonomik riskleri temsil edebilir. Ürün adı yerine içeriğin ağırlıklarını okumak, aynı varlığın birden fazla ürün üzerinden dolaylı biçimde tekrar alınmasını fark etmeye yardımcı olur.
Riskler arasındaki birlikte hareket ilişkisi zaman içinde değişebilir. Geçmişte farklı yönde hareket eden bileşenler zor bir dönemde birlikte düşebilir. Matematiksel portföy modeli, girilen oynaklık ve ilişki varsayımlarıyla sonuç verir. Bu varsayımlar gelecekte sabit kalacağı için değil, belirli bir senaryoyu karşılaştırılabilir yapmak için kullanılır. Sonucu mutlak kayıp sınırı olarak görmeyin.
Dağılım nasıl izlenir?
Başlangıç ağırlıkları fiyatlar değiştikçe aynı kalmaz. Yukarıdaki örnekte A’nın yeni ağırlığı 54.000 / 96.000 = yüzde 56,25, B’nin ağırlığı yüzde 43,75 olur. Yeniden dengeleme, belirlenen hedefe dönmek için dağılımı ayarlamayı anlatır. Böyle bir işlem gider veya vergi yaratabileceğinden yalnız yüzdeleri eski düzeye çekmek yeterli değerlendirme değildir.
Kayıt çizelgesinde bileşen değeri, ağırlık, ortak risk, yatırım süresi ve işlem giderlerini birlikte tutun. Aynı parayı farklı hesaplarda görmek otomatik çeşitlendirme sayılmaz. Yakın vadeli nakit ihtiyacı ve seçilen risk düzeyi de dağılımı etkiler. Bu madde yöntemi açıklar; herkes için geçerli varlık oranı veya belirli üründe kazanç vaadi sunmaz.
Kaynaklar ve geçerli dönem
Mevzuat, sınav ve dönem bilgilerini kullanırken bağlantıdaki resmî kaynağın kapsamını kontrol edin.
- SEC Investor.gov varlık dağılımı ve çeşitlendirme Çeşitlendirme ve portföy bileşenlerinin örtüşmesi